Sau Indonesia, Mỹ tiếp tục thắt chặt quan hệ với Ma-rốc, tương lai nào cho Việt Nam?

Từ Bắc Đại Tây Dương, để đi vào biển Địa Trung Hải, hải quân Mỹ buộc phải băng qua eo Gibraltar. Hải cảng Gibraltar do Anh kiểm soát. Gibraltar là một phần đất nhỏ có lịch sử thuộc về Tây Ban Nha cho đến trước năm 1713. Trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha, quân Anh – Hà Lan chiếm Gibraltar và đến năm 1713 Tây Ban Nha chính thức “nhượng” Gibraltar cho Anh “vĩnh viễn”. Ngày nay, Tây Ban Nha muốn lấy Gibraltar về nhưng dân Gibraltar, vốn có quốc tịch Anh, không chịu trở về với Tây Ban Nha. 

Thuế của Việt Nam cao hay thấp?

Chính quyền Việt Nam dưới sự lãnh đạo của tổng bí thư Tô Lâm đang muốn sửa lại hệ thống thuế nhằm mục đích tăng thu ngân sách. Một vài kinh tế gia của chính quyền đánh tiếng rằng thuế của Việt Nam rất thấp và rằng đã có thu nhập thì tất phải đóng thuế, thậm chí thu nhập một triệu vẫn phải đóng thuế một ngàn đồng mỗi tháng. Việc đánh thuế không chỉ là một vấn đề liên quan đến ngân sách mà nó còn có những tác động vĩ mô lâu dài, ảnh hưởng đến nền kinh tế và sự thịnh vượng của quốc gia.

Việt Nam và thách thức trở thành nước thu nhập cao trong 20 năm

Ngày 17/11/2022, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã thông qua Nghị quyết số 29 trong đó đưa ra tầm nhìn đến năm 2030 và kéo dài đến năm 2045.

Theo Nghị quyết số 29, mục tiêu tổng quát của Việt Nam đến năm 2030, tức còn 5 năm nữa, đó là: Việt Nam cơ bản đạt được các tiêu chí của nước công nghiệp, là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đời sống của nhân dân được nâng cao. Và tầm nhìn đến năm 2045 đó là Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao, thuộc nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu khu vực châu Á.

Hiến pháp Cộng hoà Liên bang Việt Nam. Chương 2 - Liên bang và bang

Chương Hai trình bày những nguyên tắc chung về chính quyền liên bang và các bang. 

Nguyễn Huy Vũ

19/7/2024

-------

CHƯƠNG 2. LIÊN BANG VÀ BANG

Điều 22. Những nguyên tắc hiến định, nghĩa vụ bảo vệ trật tự dân chủ tự do của hiến pháp

(1) Cộng hòa Liên bang Việt Nam là một nhà nước cộng hoà, không chia tách, được tổ chức hành chính theo thể chế liên bang nhằm tối ưu hoá việc quản lý hành chính, bảo đảm dân chủ và phát triển đất nước. 

(2) Mọi quyền lực của các cơ quan nhà nước có nguồn gốc từ nhân dân. Quyền lực đó được thực hiện bởi nhân dân thông qua bầu cử, việc bỏ phiếu và thông qua các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp cụ thể. 

(3) Lập pháp sẽ bị ràng buộc bởi trật tự hiến pháp. Hành pháp và tư pháp sẽ bị ràng buộc bởi pháp luật và công lý. 

(4) Tất cả người Việt Nam có quyền chống lại bất kỳ kẻ nào tìm cách xóa bỏ trật tự hiến pháp này, nếu không còn biện pháp khắc phục khác. 

Hiến pháp Cộng hoà Liên bang Việt Nam. Chương 1 - Các quyền cơ bản

Lời giới thiệu về bản hiến pháp

Việt Nam rồi sẽ có dân chủ, sớm hay muộn. Đến lúc nào và trong hình thái như thế nào đó là nhờ ở nguyện vọng và ưu tư của người dân Việt Nam. Một chế độ dân chủ mới luôn bắt đầu bởi một bản hiến pháp mới trong đó phác hoạ ra cấu trúc của một chính quyền mới. Trong cuốn tiểu luận “Mô hình nghị viện - liên bang cho Việt Nam”, tôi đã trình bày một cách chi tiết rằng mô hình chính trị mà Việt Nam nên tham khảo để áp dụng cho mình đó là mô hình nghị viện - liên bang của Đức. Đó là một mô hình bảo đảm sự dân chủ, tính ổn định chính trị, sự tương nhượng và hợp tác giữa các đảng phái vì đất nước, và quan trọng hơn là nó hoạt động được và giúp thúc đẩy sự thịnh vượng của quốc gia. Mô hình được thiết kế để tạo ra những giá trị như vậy và nó đã được chứng minh trong thực tiễn. 

Henry Kissinger và Nam Việt

Trong suốt một thời gian dài, thậm chí cho đến ngày nay, nhiều người ở Việt Nam vẫn còn nghĩ rằng Henry Kissinger là một tội đồ, người đã góp phần tạo nên Hiệp định Paris 1973 với nhiều điều khoản có lợi cho Bắc Việt để rồi hai năm sau đó Bắc Việt đã tấn công và làm Nam Việt phải sụp đổ khi Mỹ cắt viện trợ. 

Nhận định này không sai nhưng nó không phản ảnh hết thực tế lúc bấy giờ. Henry Kissinger là người đã thương thuyết để tạo nên Hiệp định Paris nên ông là người chịu trách nhiệm về những hậu quả của Hiệp định. Nhưng nếu không có Henry Kissinger chắc chắn sẽ có một nhân vật khác chịu trách nhiệm thương thuyết để Mỹ rút quân về nước. 

Đại nạn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất

Hoà thượng Thích Tuệ Sỹ ra đi. Người ta nhắc nhiều đến ông như một tu sỹ, học giả Phật học, nhà văn, nhà bất đồng chính kiến, nhưng ít người nhắc rằng ông còn là một lãnh đạo của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, một tổ chức được thành lập vào năm 1964. Là một người tham gia vào Giáo hội từ rất sớm, số phận của ông do đó gắn liền với số phận của Giáo hội. 

Việt Nam ở một khúc quanh

Trung Quốc

Tháng rồi, tôi có dịp nói chuyện với một anh người quen chuyên làm nghề xuất khẩu. Anh kể năm ngoái anh xuất qua Trung Quốc được 40 công-tai-nơ (container) gỗ, nhưng năm nay, 2023, không có một đơn hàng nào từ Trung Quốc. Tình hình kinh tế Trung Quốc rất bi đát. Anh bảo thêm, năm ngoái còn dịch nhưng người Trung Quốc còn chi tiền, vì vậy mà họ còn tiêu. Năm nay thì họ không còn tiêu xài gì nữa. Trung Quốc cũng là khách hàng lớn nhất cho các sản phẩm hải sản đặc biệt là tôm của các trang trại nuôi tôm ở Nam Mỹ nhưng năm nay sức mua đã giảm đi rất nhiều dẫn đến giá tôm rẻ, giới nuôi tôm lỗ. 

Lần đầu tiên sau hàng thập kỷ, Trung Quốc đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn, nó đánh dấu sự chấm dứt của hi vọng rằng Trung Quốc sẽ trở thành một nền kinh tế lớn nhất thế giới, và nó cũng sẽ chấm dứt việc trở thành một hình mẫu mà Việt Nam sẽ theo đuổi. 

Đảng Cộng sản nên tìm một con đường thoát cho mình, và cả cho dân tộc

Sự kiện những người dân Tây Nguyên nổi loạn bắn giết cán bộ vừa rồi chỉ là giọt nước tràn ly, một phần nổi của tảng băng chìm, rằng sự xung đột giữa hai thế lực cầm quyền và bị trị nó đã đến mức cực điểm. 

Những người dân ở Tây Nguyên dám cầm súng bắn chết cán bộ xã bởi vì họ có vũ khí và họ gan dạ. Nếu tất cả dân thường Việt Nam đều có vũ khí trong tay thì chắc chắn một điều rằng chỉ trong vòng một tháng, có lẽ rất ít cán bộ cộng sản còn sống, và đảng Cộng sản chắc chắn sẽ không còn tồn tại. 

Đó không phải là một lời cường điệu. Hãy nhìn thử xem trên mạng xã hội hay ngoài đường phố, ngoại trừ nhóm người ăn lương của chính quyền, có mấy người còn nói tốt về chế độ và cán bộ, hay là mỗi lần nhìn thấy cán bộ cộng sản chết thì họ mừng?

Cho nên vị thế của đảng Cộng sản nhìn bề ngoài thì có vẻ vững chãi vì có công an, quân đội, nhưng bên trong thì không hẳn như vậy. 

Bất bình đẳng và bất ổn

Ngày thành lập đảng Nhân dân Hành động, Lý Quang Diệu cầm đầu một nhóm trí thức chủ trương tham gia với một nhóm lãnh đạo nghiệp đoàn cánh tả với mục đích để lấy ảnh hưởng của nhân dân. Nhóm trí thức Anh học của Lý Quang Diệu thừa biết rằng mối quan hệ này sẽ chẳng kéo dài lâu vì sự khác biệt trong ý thức hệ. Một bên theo tư tưởng tư bản của phương Tây còn một bên theo tư tưởng cộng sản Mao-ít của Tàu-Xô. Nhưng Lý Quang Diệu đã quyết định chọn điều này. Đó là một tính toán chính trị. 

Nếu Lý Quang Diệu và nhóm trí thức của mình tự lập ra một chính đảng riêng, mặc áo vét, thắt cà vạt, đi nói chuyện với quần chúng, vốn đa phần là những người nghèo khổ, thì chẳng mấy ai theo. Người dân, ở đâu cũng vậy, đa phần chỉ cảm thấy gắn bó về tâm tình, niềm tin, sự thông cảm đối với những người đồng giai cấp với mình. Đó là lý do mà Lý Quang Diệu sau đó đã từ bỏ mặc áo vest, chuyển sang mặc áo phông ngắn tay, học nói bập bẹ tiếng Tàu để đi nói chuyện với giới cần lao, rồi cuối cùng chinh phục họ. Người dân cảm thấy xúc động khi một người ở một giai cấp khác đã chấp nhận từ bỏ lối sống thượng lưu (ít nhất là về mặt hình thức), để hoà mình vào đám đông, và giúp nói lên tiếng nói của mình. 

Mùa xuân nhớ tới một người

Cứ mỗi năm, sau một vòng tuần hoàn của đất trời, cây cối lại nở hoa. Hoa của mùa xuân nở trên sự lụi tàn của mùa đông. Nhìn những khuôn mặt của con cháu ngày xuân mỗi ngày mỗi lớn nhớ tới sự già đi của ông bà, cha mẹ mỗi ngày. Thế hệ này sẽ nhường chỗ cho thế hệ kế tiếp. Quy luật tự nhiên cho mọi người, không chừa ai. Không có gì là vĩnh viễn, con người, sự vật và cả những chế độ. Người càng già, càng đi đến cái đích của cuộc đời hẳn sẽ càng hiểu điều đó. Khi ra đi chỉ để lại, mọi thứ, chứ chẳng mang theo gì. 

Vinfast

Bản báo cáo mà công ty Vinfast gửi cho Uỷ ban Giao dịch Chứng khoán Mỹ ngày 6/12 cho thấy công ty có tổng tài sản là hơn 4,4 tỉ đô la, nợ tổng cộng là 8,8 tỉ đô la, và lỗ luỹ kế là gần 4,7 tỉ đô la. 

Chuyện nợ gấp đôi tài sản hay lỗ là chuyện bình thường đối với một doanh nghiệp khởi nghiệp. 

Cái quan trọng đối với một doanh nghiệp là dòng tiền và tiềm năng. 

Trong những tháng ngày tới, ít nhất là vài năm tới, liệu rằng dòng tiền vào có đủ để nuôi công ty tiếp tục chạy nữa hay không mới quan trọng. Việc bán một phần công ty bằng cách kêu gọi vốn trên sàn giao dịch chứng khoán Mỹ có lẽ vì lý do đó: Vinfast cần tiền để tiếp tục nuôi công ty. 

Nhưng muốn các nhà đầu tư bỏ tiền vào dự án thì Vinfast phải chứng tỏ họ là một công ty có tiềm năng đầu tư sinh lời. 

Việt Nam đang bước vào khủng hoảng tài chính

Dự trữ ngoại hối cạn kiệt. Dữ liệu dự trữ ngoại hối lần cuối cập nhật là vào tháng 6. Có lẽ vì thiếu ngoại hối nên không thể nhập xăng dẫn đến tình trạng thiếu xăng dầu trên diện rộng.

Việc Hoa Kỳ tăng lãi suất khiến dòng tiền trên thế giới đổ về Hoa Kỳ, làm tăng giá đồng đô la. 

Tại Việt Nam dòng tiền dịch chuyển từ thị trường chứng khoán sang tiền mặt và âm thầm chuyển khỏi Việt Nam dưới dạng ngoại tệ.

Chính quyền thực hiện chính sách tiền tệ neo giữ giá trị tiền Đồng trong biên độ với đồng đô la. Để giữ giá trị tiền đồng trong khi đồng đô la Mỹ lên giá, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) buộc phải can thiệp bằng cách bán ra đồng đô la. Chính sách này khiến dự trữ ngoại tệ nhanh chóng bốc hơi. Còn nếu NHNN không bán ngoại tệ ra sẽ dẫn đến tình trạng áp lực phá giá tiền đồng và lạm phát tăng vọt ngay lập tức tạo ra bất ổn vĩ mô. 

Tại sao chính quyền nên để ngân hàng phá sản

Một ngân hàng, như một doanh nghiệp, khi khó khăn về tài chính nó phải cố gắng hút thêm tiền. Doanh nghiệp sẵn sàng trả lãi cao hơn để vay thì ngân hàng cũng nâng lãi suất tiết kiệm lên để thu hút tiền gửi. Ngân hàng nâng lãi suất tiền gửi lên sẽ bào mòn lợi nhuận. Với cơ chế quản trị vốn đã yếu nó chỉ có thể hoạt động bằng cách lấy tài sản người gửi sau trả cho người gửi trước. 

Nếu người gửi biết rằng tiền mình có thể mất khi gửi vào những nơi như vậy, họ sẽ không gửi nữa. Ngân hàng sẽ phải bị tái cấu trúc hoặc mua lại. Ngân hàng sẽ ít có khả năng gây ra những sự phá hoại mang tính hệ thống đối với hệ thống tài chính quốc gia.

Ngược lại, nếu người gửi nghĩ rằng tiền mình gửi vào đó chắc chắn được nhà nước bảo đảm hết và ngân hàng không thể nào phá sản và nó chắc chắn được nhà nước mua lại, người ta sẽ gửi tiền vào chỗ có lãi cao nhất bất chấp khả năng quản trị của ngân hàng đó. 

Ở đây có vài hệ luỵ xảy ra.

Công ty nước bùn

Những người theo dõi thị trường tài chính thế giới hơn 10 năm trước có lẽ sẽ nhớ Muddy Waters. 

Đó là một công ty chuyên bán khống cổ phiếu sau khi nghiên cứu. Người sáng lập là Carlson Block. Block vốn là một luật sư. Thời trẻ sang Trung Quốc tìm kiếm cơ hội lập thân. Ở đó, Block nhận ra rằng nhiều công ty Trung Quốc chỉnh sửa dữ liệu kế toán để lừa đảo người đầu tư. Block trở về Mỹ và lập công ty Muddy Waters, tức nước bùn. 

Khi nước đầy bùn mới dễ bắt cá. Kể từ đó Block tập trung vào bán khống (short) những công ty Trung Quốc và khui ra những dối trá của nó. Khi bán khống cổ phiếu một công ty thì cổ phiếu công ty càng đi xuống thì người bán khống càng lời nhiều.

Khi chiến lược ngoại giao đu dây sắp đứt

Bộ trưởng Bộ Tài chính của Hoa Kỳ Janet Yellen vừa đánh tiếng rằng những cấm vận kinh tế đối với Trung Quốc vào thời điểm này là chưa thích hợp.

Có hai hàm ý sau khi Janet Yellen phát biểu công khai điều này. Hàm ý thứ nhất đó là đã có các đề xuất trừng phạt bên trong nội các của chính quyền Mỹ, và Janet Yellen chọn cách công khai để tìm kiếm các đồng minh ủng hộ mình. Là bộ trưởng tài chính, Janet Yellen chịu một trách nhiệm lớn đối với tình hình kinh tế của quốc gia, bên cạnh chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang Jerome Powell. Hàm ý thứ hai đó là nếu đây không phải là thời điểm thích hợp để áp đặt những cấm vận kinh tế đối với Trung Quốc thì có nghĩa là trong tương lai việc cấm vận Trung Quốc sẽ có thể là một lựa chọn ở một thời điểm thích hợp. 

Chiến lược hoà bình cho Việt Nam

Cuộc xâm lăng của Nga vào Ukraine gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh cho những nước nhỏ, rằng họ cần làm gì để bảo đảm an ninh và thịnh vượng cho quốc gia khi láng giềng của họ là những nước lớn?

Việt Nam là một ví dụ như vậy.

Bàn cờ thế giới và vị thế Việt Nam

Phải nói một sự thật rằng chuyện một quốc gia đem quân đi đánh một nước khác nhằm bảo đảm vùng an ninh lân cận cho mình không phải là chuyện hiếm trong lịch sử, ít nhất là cho đến lịch sử hiện đại. 

Việt Nam đánh qua Campuchia, lật đổ chính quyền Polpot để thiết lập nên một chính quyền thân Việt Nam. 

Chuyện Trung Quân đổ quân đánh dằn mặt Việt Nam năm 1979 để ngăn khả năng Việt Nam kết hợp với Liên Xô mà bao vây Trung Quốc. 

Chuyện Mỹ lấy cớ Iraq có vũ khí huỷ diệt hàng loạt để đổ quân vào dập tắt chế độ độc tài của Saddam Hussein và dựng nên một chế độ thân Mỹ.

Chuyện Mỹ đổ quân vào Afghanistan để lật đổ chế độ Taliban, tìm diệt Osama Bin Laden và dựng nên một chế độ dân chủ thân Mỹ.

Và xa hơn là chuyện Mỹ chính thức can thiệp vào Thế chiến Thứ Hai để chấm dứt các chế độ phát xít của Đức, Nhật, Ý và lập nên những chế độ thân Mỹ, thậm chí áp đặt việc kiểm soát số lượng quân nhân và vũ khí như ở các nước Đức và Nhật nhằm ngăn ngừa khả năng các nước này trở thành những thế lực vượt trội làm ảnh hưởng đến hoà bình khu vực và cả Mỹ.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh

Ngày ở Frankfurt, căn phòng tôi ở cách không xa nhà thờ. Mỗi buổi sáng cuối tuần, nằm ngủ nướng, tiếng chuông nhà thờ gõ từng nhịp, nằm nghe từng tiếng ngân vang trong không gian tĩnh lặng mà lòng cảm thấy thật bình yên, thư giãn. Những cảm giác đó không phải tự nhiên mà có, mà nó được học, thực hành, để sau đó nó trở thành một quán tính và được cảm nhận. Những điều đó tôi học được trong cuốn sách “An lạc từng bước chân” của thiền sư Thích Nhất Hạnh. 

Tôi hay kể với những người quen đó là cuốn sách làm thay đổi đời tôi, và tôi luôn giới thiệu với họ rằng hãy đọc cuốn sách này. Đọc để ngộ, để thực hành, và để lấy niềm vui ngay lập tức cho chính mình. 

Nghĩ về giải Vin Future

Hôm nay, giải thưởng Vin Future đã được chính thức trao nhận cho những người đạt giải. Tính về giá trị tiền bạc, đây là một trong những giải thưởng hàng năm có nhiều tiền nhất. Tổng giá trị lên tới khoảng 4,5 triệu đô la Mỹ, trong đó giải thưởng chính lên  đến 3 triệu đô la Mỹ, còn ba giải đặc biệt khác chia nhau mỗi giải 500 ngàn đô la Mỹ. Trong khi đó, giải Nobel năm vừa rồi chỉ ở mức 10 triệu Krona, tương đương 1,1 triệu đô la Mỹ. 

Nhưng tiền thưởng nhiều không có nghĩa là cái giải nó danh giá. 

Một giải thưởng danh giá nó cần ít nhất là 5 yếu tố.