Ngày 18 tháng 6 năm 1919, Hội Những Người An Nam Yêu Nước, trong đó gồm Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường và Nguyễn Tất Thành, dưới tên gọi chung Nguyễn Ái Quấc, gửi Yêu Sách Của Nhân Dân An Nam gồm 8 điểm tới Hội nghị ở Versailles. Tám điểm của yêu sách này có thể tóm gọn như sau:
(1) Ân xá tù chính trị: Ân xá toàn thể cho tất cả những người bản xứ An Nam đã bị kết án vì các tội chính trị.
(2) Bình đẳng trước pháp luật: Cải cách nền tư pháp Đông Dương bằng cách cho người bản xứ được hưởng những bảo đảm pháp lý như người châu Âu; xóa bỏ hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ khủng bố và áp bức một bộ phận trung thực nhất của nhân dân An Nam.
(3) Tự do ngôn luận: Tự do báo chí và tự do ngôn luận.
(4) Tự do lập hội và hội họp.
(5) Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương.
(6) Tự do học tập, và việc mở các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp cho người bản xứ ở tất cả các tỉnh.
(7) Thay thế chế độ cai trị bằng sắc lệnh bằng chế độ luật pháp.
(8) Quyền tham gia nghị viện: Có đại biểu thường trực của người bản xứ được bầu ra tại Nghị viện Pháp để bảo vệ quyền lợi của nhân dân An Nam.
Tóm lại, bản yêu sách này đòi các quyền dân sự – chính trị căn bản, bình đẳng pháp lý và cải cách ôn hòa.
Hơn 100 năm trôi qua, ngày hôm nay, tôi lại phải lập nên một tổ chức chính trị mới, có tên gọi Phong trào Duy Tân, đi theo con đường của chí sỹ Phan Châu Trinh, và cùng với lý tưởng của Nguyễn Tất Thành, để đòi lại đúng 8 yêu sách mà các bậc tiền bối đã thực hiện.
Tại sao nói là tôi đi theo con đường của các bậc tiền bối? Đó là bởi vì cho tới lúc này:
(i) các tù chính trị vẫn bị nhốt;
(ii) vẫn chưa có bình đẳng trước pháp luật, Đảng viên và người có công cách mạng được đối xử khác, còn dân đen bị đối xử khác;
(iii) quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí không tồn tại;
(iv) tự do lập hội cũng không được phép nếu đảng cầm quyền xem hội đó là đe doạ tới vị thế của họ;
(v) người Việt mà nếu Đảng không thích sẽ bị cấm xuất cảnh;
(vi) việc học tập không được tự do, mà phải tuân theo định hướng của Đảng; những sách vở hay chương trình đi ngược lại lợi ích của Đảng đều bị cấm;
(vii) chế độ cai trị hiện nay chủ yếu bằng các sắc lệnh (nghị định, thông tư);
(viii) Chỉ có Đảng viên đảng Cộng sản mới được quyền tham gia nghị viện;
Nói tóm lại một lần nữa, là sau 100 năm, tình hình tự do ở Việt Nam không có gì thay đổi. Chế độ chỉ đổi người cai trị. Đảng Cộng sản thay thế Thực dân Pháp để cai trị dân tộc. Đó là một sự thật. Thậm chí tình hình hiện nay còn tệ hơn thời Pháp, khi thời Pháp còn có một số tờ báo tư nhân và người dân được quyền bầu cử ở một số cấp địa phương như hội đồng thành phố, tỉnh.
Cho nên, chừng nào mà các quyền này chưa được khai thông thì Phong trào Duy Tân và tôi sẽ tiếp tục nối bước tiền nhân mà khai mở nó.
Các bạn có thể tìm hiểu thêm Phong trào Duy Tân trên website tại địa chỉ: www.phongtraoduytan.com. Phong trào Duy Tân là một phong trào ôn hoà, chủ trương thay đổi xã hội bằng con đường khai dân trí, bằng thay đổi tư tưởng người dân. Khi mà người dân ý thức rằng xã hội đã đến lúc thay đổi thì mọi thứ sẽ diễn ra một cách tự nhiên. Vì suy cho cùng thì dân chủ là một hình thức tổ chức xã hội, và hình thức này chỉ tồn tại khi người dân chấp nhận nó, yêu mến nó, và muốn giữ gìn nó. Lúc đó thì không có bạo lực nào có thể tước nó đi khỏi họ.
Nguyễn Huy Vũ
17/1/2026
