Chưa đến một tuần sau chiến dịch bắt cựu tổng thống Venezuela Nicolas Maduro về Mỹ xét xử, một loạt các sự kiện liên tục diễn ra:
- Phó tổng thống của Venezuela Delcy Rodriguez chính thức đảm nhiệm chức vụ tổng thống lâm thời lãnh đạo chính phủ.
- Tổng thống tạm quyền dù ngoài mặt lên án hành động của Mỹ, nhưng tuyên bố sẽ hợp tác với Mỹ.
- Venezuela đồng ý gửi 30-50 triệu thùng dầu đến Mỹ, bán theo giá thị trường, tiền này sẽ được kiểm soát để phục vụ người dân Venezuela.
- Venezuela thả tù nhân chính trị.
- Vào tuần tới, tổng thống Trump cũng dự kiến có cuộc gặp với tổng thống tạm quyền của Venezuela và cả lãnh tụ phe đối lập của Venezuela.
- Các lãnh đạo Quốc hội Hoa Kỳ đã nói về một cuộc bầu cử tự do sắp tới và hợp tác với chính phủ TT Donald Trump.
- Mỹ và Venezuela bàn về việc mở lại các đại sứ quán.
- Các công ty dầu và hạ tầng Mỹ chuẩn bị quay trở lại Venezuela.
Khó có thể tưởng tượng những hoạt động được phối hợp một cách nhịp nhàng này diễn ra trong chỉ chưa đến một tuần nếu không có một sự chuẩn bị trước nào đó.
Nếu như chiến dịch để bắt cựu TT Nicolas Maduro của Venezuela đã được diễn tập và chuẩn bị hàng tháng trời, đến mức việc thực hiện diễn ra gần như là hoàn hảo, thì cũng khó có thể tưởng tượng rằng chính quyền của TT Donald Trump đã không có những chuẩn bị nào đó cho một kế hoạch hậu chiến, hay đi xa hơn là những suy nghĩ về những hành động của mình đối với bối cảnh chính trị thế giới và khu vực.
Một câu hỏi mà nhiều người thắc mắc là liệu rằng chính quyền của TT Donald Trump đã có những tiếp xúc nào đó từ rất lâu với các giới chức bên dưới cựu TT Nicolas Maduro để chuẩn bị cho một kế hoạch sau khi cựu TT Nicolas Maduro không còn quyền lực?
Nếu chính quyền TT Donald Trump đã có sự hỗ trợ từ các quan chức trong chính quyền cựu TT Nicolas Maduro để thực hiện chiến dịch bắt giữ ông ta, thì không có lý do gì những chuẩn bị cho giai đoạn hậu Nicolas Maduro lại không có?
Ở đây cũng cần bàn một chút với ý tưởng lập quốc. Các nhà lý thuyết chính trị quan niệm rằng để lập một quốc gia mới, chính quyền xâm lược sẽ bỏ hết những người cũ, tổ chức một cuộc bầu cử tự do, hỗ trợ xây dựng những thể chế mới, và một quốc gia đã hình thành. Lý tưởng đó rất tốn kém và trong một số trường hợp đã thất bại, như ở Afghanistan. Lý do thì có nhiều, nhưng một trong các lý do lớn đó là bằng cách làm như vậy, chế độ tự tạo ra cho mình một kẻ thù rất lớn mà chế độ không thể tiêu diệt họ được. Trong trường hợp của Afghanistan, Hoa Kỳ đã không thể tiêu diệt được Taliban.
Một cách thứ hai đó là giữ lại bộ máy và ép họ thực hiện theo cách mà mình mong muốn. Bộ máy đó có hai chọn lựa, hoặc là họ thực hiện điều đúng đắn theo ý muốn, hoặc là họ bị trừng phạt. Đó là cách Hoa Kỳ đã làm ở Nhật. Họ chỉ xử tử những viên tướng, để lại Nhật Hoàng và các quan chức cấp dưới. Chỉ ép Nhật thực hiện chế độ dân chủ, theo đuổi lý tưởng vì hoà bình, và họ đã thành công.
Ở Venezuela, có vẻ Hoa Kỳ dưới chính quyền tổng thống Donald Trump đã theo đuổi cách tiếp cận như họ đã từng làm với Nhật, đó là yêu cầu chính quyền cũ thực hiện chính sách theo yêu cầu của Hoa Kỳ, để đổi lại là sự hợp tác.
Vậy chính sách theo yêu cầu của Hoa Kỳ là gì? Chấm dứt việc tham gia vào mạng lưới các quốc gia thù địch chống lại Hoa Kỳ, hợp tác với Hoa Kỳ, hoà giải dân tộc bằng việc thả các tù nhân chính trị và đón nhận sự trở lại của các nhóm xã hội dân sự, và tiến tới một cuộc bầu cử tự do.
Để đổi lại, giới lãnh đạo này sẽ được hưởng quyền miễn trừ truy tố của Hoa Kỳ, và việc xoá bỏ những tội ác đã thực hiện trong quá khứ. Lấy công chuộc tội.
CHIẾN LƯỢC AN NINH QUỐC GIA
Vào tháng 11/2025, chính quyền TT Donald Trump đã công bố chiến lược an ninh quốc gia. Chiến lược này tập trung vào 3 ý chính:
(i) Thực dụng nhưng không cực đoan, tập trung vào những vấn đề hiệu quả cho Mỹ, và ưu tiên vào hoà bình thông qua sức mạnh, trong đó có sức mạnh ngoại giao, quân sự và chính trị.
(ii) An ninh biên giới, nội địa và Tây Bán Cầu, trong đó có việc giải quyết vấn đề tội phạm xuyên biên giới, ma tuý, di cư hàng loạt, và ảnh hưởng của ngoại bang ở khu vực này. Lực lượng quân sự sẽ tập trung nhiều hơn về Tây Bán Cầu, cùng với việc xây dựng hệ thống Vòm Vàng (Golden Dome) để bảo vệ chống các mối đe doạ trên không.
(iii) Xem an ninh kinh tế là an ninh quốc gia. Trong vòng vài thập kỷ qua, nền kinh tế của Hoa Kỳ đã chuyển từ tập trung sản xuất sang tập trung làm dịch vụ, dẫn đến làm yếu đi năng lực sản xuất công nghiệp của quốc gia. Dưới chính quyền của TT Trump, Hoa Kỳ sẽ tái công nghiệp hoá, trong đó nhấn mạnh để khả năng thống trị về năng lượng, bảo đảm chuỗi cung ứng an toàn, và bảo đảm dẫn đầu những ngành công nghệ tiên tiến.
(iv) Trong mối quan hệ với các khu vực, Hoa Kỳ tập trung ưu tiên vào Tây Bán Cầu. Ở châu Á - Thái Bình Dương, Hoa Kỳ duy trì năng lực quốc phòng vượt trội so với Trung Quốc để bảo đảm tính răn đe. Ở châu Âu, Hoa Kỳ để châu Âu tự vệ bằng cách thúc đẩy các nước châu Âu tái vũ trang, nâng chi tiêu quốc phòng lên 5%, chấm dứt chiến tranh Ukraine. Ở Trung Đông, Hoa Kỳ sẽ mở rộng Hiệp ước Abraham (Abraham Accords), nhằm bảo đảm hoà bình khu vực, giảm can thiệp lâu dài và tập trung vào đầu tư. Và ở châu Phi, Hoa Kỳ chuyển từ viện trợ sang thương mại, đầu tư, hạn chế cam kết dài hạn.
Bản chiến lược quốc gia này không nhấn mạnh đến cạnh tranh với các cường quốc như Trung Quốc hay Nga như trong các bản chiến lược quốc gia trước. Nó cũng giảm đề cập đến các vấn đề như dân chủ, giá trị tự do, và chủ nghĩa đa phương. Một cách ngắn gọn, nó chỉ nhấn mạnh đến việc làm sao để xây dựng Hoa Kỳ trở nên hùng mạnh và an toàn.
Nhưng, một khi mà Hoa Kỳ — một nước dân chủ và có truyền thống lan toả các giá trị dân chủ trên toàn cầu — trở nên hùng mạnh, thế giới sẽ trở nên hoà bình và tự do. Đó là chiến lược mà giới sử gia hay gọi là “thành phố ở trên đồi” — có nghĩa là Hoa Kỳ sẽ là một hình mẫu về tự do và thịnh vượng để thế giới noi theo.
CHIẾN LƯỢC AN NINH QUỐC GIA TRONG THỰC TẾ: SAU VENEZUELA, ĐIỀU GÌ SẼ DIỄN RA?
Việc bình định Tây Bán Cầu nằm trong chiến lược an ninh quốc gia của Hoa Kỳ. Sau Venezuela, nước thứ hai có lẽ là Cuba.
Cuba, như TT Trump và các cố vấn thân cận của mình nhận định, nó sẽ tự sụp đổ khi mà không còn nguồn tài trợ nào từ Venezuela. Khi mà người dân không còn có thể sống được thì họ sẽ nổi dậy. Và nếu Hoa Kỳ có khả năng khuyến khích sự hợp tác với một số giới chức nào đó trong chính quyền Cuba như cách họ đã làm với Venezuela thì quá trình sẽ diễn ra một cách nhanh chóng. Cuba là một sản phẩm của lịch sử, và ngày nay mọi nước nhìn nó như một sự thương hại, khi nó đã mất đi giá trị là ngọn hải đăng chống Mỹ hàng đầu của khối cộng sản. Ngày kết thúc của chế độ sẽ đến rất sớm.
Bên cạnh Cuba, các nước khác ở Tây Bán Cầu cũng trong tầm ngắm của Hoa Kỳ, trong đó có Colombia, Mexico, và Brazil. Điểm chung của các nước này là giới lãnh đạo mang khuynh hướng cánh tả và có xu hướng hợp tác với Nga và Trung Quốc trong khi vẫn duy trì mối quan hệ có lợi với Hoa Kỳ. Nếu Việt Nam tự cho mình là giỏi với ngoại giao cây tre thì giới lãnh đạo Việt Nam phải gọi lãnh đạo các nước này là thầy. Vì từ rất lâu giới lãnh đạo các nước này đã thực hiện chính sách đi dây giữa Mỹ và các thế lực khác nhau.
Với sức ép chính trị và ngoại giao, cộng với những lời chiêu dụ, việc Hoa Kỳ sẽ ổn định Tây Bán Cầu chỉ là vấn đề thời gian. TT Colombia đã đồng ý qua Hoa Kỳ thương thảo. Mỹ cũng tuyên bố sẽ gửi quân đội qua dẹp loạn các băng đảng ở Mexico. Cuối cùng, khi giới lãnh đạo Brazil cảm thấy rằng chuyện hợp tác với Nga và Trung Quốc không có lợi thì họ sẽ bỏ hiệp định BRIC mà quay về với các hiệp định ở Tây Bán Cầu.
Cũng cần phải nhắc thêm rằng việc “nắn gân” Panama và đe doạ lấy lại kênh đào Panama đã khiến chính quyền Panama vội vàng “bẻ lái”, chấm dứt các hợp tác với Trung Quốc. Việc Hoa Kỳ quay lại nắm giữ kênh đào Panama là một vũ khí chiến lược để kiểm soát hàng hải và tạo sức ép với các nước Nam Mỹ.
Sau Tây Bán Cầu, Hoa Kỳ sẽ tập trung vào Trung Đông. Hiện nay Iran đang ở trong những ngày cuối cùng của chế độ thần quyền. Trong suốt một năm qua, các tay chân của Iran như Hamas và Hezbollah gần như đã bị tiêu diệt bởi Hoa Kỳ và Israel. Israel cũng đã phá huỷ toàn bộ các phi cơ của Iran trong cuộc chiến 12 ngày, kéo dài từ ngày 13/6/2025 đến 24/6/2025. Việc Hoa Kỳ gia tăng thắt chặt cấm vận và ném bom cơ sở hạt nhân đã khiến chế độ Iran rơi vào hỗn loạn. Như vậy, có thể thấy rằng trong suốt một năm qua, Israel và Hoa Kỳ đã phối hợp để tiêu diệt tất cả khả năng trả đũa của Iran. Chiến lược tiếp theo của họ giờ đây là hỗ trợ người biểu tình nổi dậy để dẹp chế độ thần quyền và dựng lên một chế độ dân chủ thân Israel, Mỹ, và phương Tây, bởi một chế độ độc tài mới sẽ tiếp tục gây ra chiến tranh. Sau khi xử lý vấn đề Iran thì Trung Đông sẽ trở nên yên bình. Palestine nếu không có sự chống lưng của Iran sẽ thoả hiệp dễ dàng với Israel và Hoa Kỳ.
Ở châu Âu, chiến tranh cuối cùng cũng sẽ chấm dứt khi mà các lãnh đạo châu Âu nhận ra rằng không thể chiến thắng Nga, và Nga cũng thấy rằng không thể chiếm hết Ukraine. Sau chiến tranh, các nước châu Âu sẽ tái vũ trang và tự họ chống lại những hành động của Nga trong tương lai. Cho dù Hoa Kỳ hứa hẹn đưa Nga quay trở lại với diễn đàn kinh tế thế giới nhưng với các nước châu Âu, ngày đó hẳn sẽ còn rất xa. Giới lãnh đạo châu Âu sẽ học ra một bài học rằng một nước Nga giàu mạnh sẽ luôn là một mối đe doạ về an ninh đối với họ. Họ có nhiều lý do để cô lập Nga hơn là hợp tác với Nga để phát triển. Không có sự hợp tác của châu Âu, tương lai của Nga sẽ rất thê thảm. Giới đầu tư phương Tây với những kinh nghiệm mất tài sản ở Nga sẽ còn rất lâu mới quay trở lại. Nga sẽ không biến mất, họ chỉ sẽ trở thành một con gấu bị thương, không còn khả năng gây hại cho ai.
Ở châu Á, Hoa Kỳ sẽ kết hợp với các đồng minh như Úc, Nhật, Hàn, và Philippines nhằm duy trì ưu thế quân sự với Trung Quốc. Việc tách rời nền kinh tế của mình ra khỏi nền kinh tế Trung Quốc sẽ tiếp tục diễn ra từ từ khi mà mức thuế hải quan vẫn được duy trì. Song song đó, việc Hoa Kỳ kiểm soát lượng dầu ở Venezuela, và tiếp theo sẽ là ở Iran khi mà Iran chuyển sang một chế độ mới, sẽ gây ra những khó khăn lớn cho Trung Quốc khi phải tìm kiếm đủ nguồn dầu để duy trì nền kinh tế của nước mình. Đối tác tin cậy duy nhất có lẽ chỉ còn có Nga. Nhưng việc Nga và Trung Quốc cả hai cùng đối diện với các cuộc khủng hoảng kinh tế, mất đi những vùng ảnh hưởng của mình ở Nam Mỹ và Trung Đông, thì việc khối độc tài ngày càng mất đi ảnh hưởng và vị thế là điều có thể thấy được.
Đến đây, tôi không thể không nghĩ đến Việt Nam. Với sự suy yếu thấy được của phe độc tài, chỗ dựa của đảng Cộng sản Việt Nam sẽ không còn nữa. Năm xưa, khi chế độ Liên Xô sụp đổ, việc mất chỗ dựa đã khiến giới lãnh đạo Hà Nội chấp nhận khấu đầu để nhận chỗ dựa ở Bắc Kinh. Ngày hôm nay, chỗ dựa Bắc Kinh đã bị lung lay và ngày càng bị cô lập, chắc chắn giới lãnh đạo Hà Nội phải bắt đầu nghĩ về một phương án khác? Một phương án nào nếu chẳng phải là dân chủ hoá và đứng với các đồng minh phương Tây? Thời gian không còn nhiều cho chế độ cộng sản của tổng bí thư Tô Lâm, khi những người trẻ bắt đầu đặt câu hỏi rằng dựa vào đâu mà các ông có quyền ngồi trên đầu dân tộc và dựa vào đâu mà các ông có quyền định đoạt số mệnh của quốc gia khi ông không phải là những người được họ bầu chọn và đây không phải là một chế độ phong kiến hay thần quyền?
Nguyễn Huy Vũ
9/1/2026
#chinhtrihoaky
#donaldtrump
